Beni Sayın Ahmet Necdet Sezer’e götür

Son yıllarda en büyük hayalimdi Sayın Ahmet Necdet Sezer’le görüşmek. Kendisinin sosyal medyada görülmekten çok hoşlanmadığını bilerek, sadece mutluluğumu paylaşmak ve ona olan hayranlığımı bir kez daha belirtmek amacıyla yazıyorum. Onun Cumhurbaşkanı olduğu dönemde Silifke...
Devamını oku

Eylül ve Buca Cezaevi’nde zaman

Eylülden Sonra Buca Hapishanesinin önü akan zaman, arkası yokuş, uzağında bir dağ. İçinde çırpınan bedenleri yaşamdan çekip koparan koca bir ağ. Terli, tuzlu, tutsak bedenleri ile geride bıraktık onları, Gemiler ve koşular dolusu yitirdik birbirimizi,...
Devamını oku

Artois Cadde’nin müdavimi olacaksınız

Kadıköy Caddebostan'da açılan yepyeni bir mekan'daydım geçen hafta. Artois Cadde'nin girişimcisi Şeyma Yıldız, ünlü şef Hazer Amani ve yakın dostlarımızla birlikte upuzun bir sohbet eşliğinde oturduk. Hazer Amani'nin müthiş lezzetlerini tadarken bir yandan da mekanı...
Devamını oku

Marcel Proust’u anlatan gece

Bu haftaki yazımda sizlere  23 Kasım Çarşamba günü, Galatasaray ‘daki Fransız Sarayı içinde yer alan Albert Gabriel salonunda yapılan anlamlı bir etkinlikten bahsedeceğim. Etkinliği düzenleyen kurum, Yönetim Kurulunda benim de yer aldığım “Association  Culturelle Turquie-France”  yani...
Devamını oku

Koşmak piyano çalmak gibi değil

Koşmak deyince aklınızda ne kadar bir mesafe beliriyor? 5 km mi? 10 mu? 20 mi? Uzun mesafe koşusu desem aklınıza ne gelir? Yarı maraton mesafesi olan 21 km mi, maraton mesafesi olan 42 km mi?...
Devamını oku

Jamaika ve Etiyopya arasındaki köprü : Rastafaryanizm

İlk anda bir saç modeli trendi gibi düşünülen rasta, aslında bir yaşam tarzı, bir inanış biçimi ve hattâ bazı kesimler için bir din olarak kabul edilmekte. Rastafari inanışı adını asıl ismi Ras Tafari Makonnen olan Etiyopya’nın son kralı I.Haile Selassie’den alıyor. Türkçe karşılığı “Prens Tafari” olan Ras Tafari imparator olduktan sonra “üçlemenin gücü” anlamına gelen Haile Selassie adını kullanmaya başlıyor.

Rastafaryanizm dinine inananlar Etiyopya’nın son kralı Haile Selassie’yi Tanrı’nın dünyadaki yansıması olarak görüyorlar. Rastafaryanizm, Mısır kökenli Ra dinlerinin Hıristiyanlık ve Yahudilik ile harmanlanmasından oluşan bir din. Musa’nın asıl yol gösterdiği kutsal kavimin siyahlar, özellikle de Etiyopyalılar olduğunu savunuyorlar. Bu dini inanışa göre, Hazreti Musa aslında siyahilere liderlik etmiş ve Zion denilen kutsal toprakları, cenneti vaat etmiş.

1900’lü yılların başında, zamanında Afrika’dan, şeker kamışı ve pamuk plantasyonlarında çalıştırılmak amacıyla Yeni Dünya’ya götürülen köleleri tekrar Afrika’ya döndürme misyonunu üstlenen Marcus Garvey gittiği yerlere bu dini yaymış ve bir gün bir mesihin Afrika’da ortaya çıkarak, siyah ırkı birleştireceği kehanetinde bulunmuş.

Afrika’ya Geri Dön

Garvey, 1930’lu yıllarda Jamaika’da ayaklanmaya başlayan işçi sınıfı siyahların güç hareketine, “Afrika’ya Geri Dön” sloganıyla kimlik kazandırmış. Siyahilerin başarılarından ve Afrika topraklarının zenginliğinden bahsetmiş. Garvey, Haile Selassie için insanlara: “Bakın, Afrika’da bir siyahi kral  oldu. O, size vaat edilenleri verecek olan kişidir” demesiyle, Hazreti İsa’nın siyahi olduğunu düşünen yoksul halk kurtuluş anahtarının Afrika’da olduğuna inanmaya başlamış.

Rastafaryanların üssü Shashemene

Haile Selassie’nin, Jamaika’ya bir ziyareti sırasında, uzun süredir yağmayan yağmurun yağmasına vesile olduğu ve Jamaikalıların bu mucize karşısında onun Garvey’in kehanetindeki mesih olduğuna inandıkları söylenmekte. Aynı dönemde Haile Selassie’nin, Etiyopya’yı tam bağımsız, monarşik bir yapıya kavuşturması, bu bölgenin vaat edilen topraklar olduğu inancını desteklemiş. Ayrıca Haile Selassie’nin, dönemin tek siyahi kralı olması, halk tarafından daha da kutsal görülmesini sağlamış. Garvey’in halkı bilinçlendirmesi, onları bir araya getirmek istemesi, Selassie’yi tanıtması, ona peygamberlik sıfatının yakıştırılmasını sağlamış. Rastafaryanizm hareketi taraftarları arasında, Haile Selassie’nin, İncil’deki yeniden dirilen mesih, yani bedenleşmiş tanrı olduğu kabul görmüş. Haile Selassie de bu sıfat karşısında 1960’lı yıllarda Jamaika’daki bu insanlara güney Etiyopya’da, Addis Ababa’nın 250 km güneyinde yer alan Shashemene’de, kendi özel arazisini bağışlamış ve buraya yerleşmelerine izin vermiş. Dünya genelinde Rastafaryanizm dinine inanan yaklaşık 1 milyon kişiden 30 bin kadarı Jamaika’da, 2 bin kadarı da Shashemene’de yaşam sürmekte.

Politik, toplumsal sorunlara parmak basan Reggae Müziği

Zaman içinde müziğe dönüşen Rastafari inanışının ilahileri Jamaika’da reggae  müziğinin temelini oluşturmuş. Jamaika tarzı rock diye de geçen ska müziğinden türemiş olan reggaenin bilinen en büyük temsilcisi hiç şüphesiz ki Bob Marley. Politik ve toplumsal sorunlara parmak basan içerikli şarkıları bir süre sonra sadece ada müziği olmaktan çıkıp ünü evrensel boyut kazanmış. Afrika insanına yapılan insani yardımlara şarkılarıyla destek olduğu için 1978’de BM Barış Madalyası’yla taltif edilen Bob Marley’in çoğu parçasında Etiyopya’nın son imparatoru Haile Selassie’nin önemli konuşmalarından bölümler yer almakta. Özellikle, günümüz Birleşmiş Milletler’in temelini oluşturan Milletler Cemiyeti’nde Haile Selassie’nin Haziran 1936 tarihinde yapmış olduğu, tüm dünyada yankı bulan konuşmasından alıntılar yaptığı “War/Savaş” isimli parçasındaki birkaç çarpıcı cümleye yer vermeden geçemeyeceğim.

“Hiç bir ulusun birinci ve ikinci sınıf vatandaşı kalmayana kadar

Bir adamın ten rengi gözlerinin renginden daha önemli olmayana kadar

Temel insan hakları herkese eşit olarak garanti edilene kadar

Savaş diyorum”

Rastafaryanlar’ın ibadet yöntemi bir başka

Addis Ababa’da yaşarken, Etiyopya’nın güneyinde yer alan Omo Vadisi’ne düzenlediğim gezilerden birinde yolum Shashemene’ye düşüyor. Şehre vardığımda, rengarenk bayrakların kapısında dalgalandığı, etrafı yüksek duvarlarla çevrili, Rastafaryan üssünü bulmakta zorlanmıyorum. Rastafaryanizm, Haile Selassie’nin 1975’de ölmesine rağmen burada hâlâ yaşamakta. Rastafaryanları temsil eden sarı renk, altın, mücevher ve hazineleri; yeşil, dünyayı; siyah, Afrika halkını; kırmızı ise siyah halkın dökülen kanını simgeliyor.

Haile Selassie’nin ölümünün ardından yaş günü kutlaması

Duvarlarına Bob Marley ve Haile Selassie’nin temsili resimlerinin çizili olduğu minik Rastafaryan müzesini ziyaret ettikten sonra, yaşadıkları sitenin içini gezmek istiyorum. Ne yazık ki Shashemene’ye tam da 23 Temmuz 2013’de, yani son Kral’ın 121. Yaş gününde geldiğim için içeriye giriş izni alamıyorum. İçeride hummalı kutlama hazırlıkları yapan Rastafaryanları ve kutsal saydıkları bu toprakları sadece dışarıdan görebiliyorum. Ancak, “Doğayla bir olmak amacımız, ot içmek ibadetimiz” diyen Rastafaryanların gerçekten iyi birer mümin olduklarına kendi gözlerimle şahit oluyorum. Nasıl mı? Müze ziyaretim çıkışında peşime takılan Rastafaryanlar beni de mümin yapmak için âdeta yarış içindeler. Biri esrar satmaya çalışırken, öbürü elinde khat demetiyle yetişiyor. İkisini de tam püskürtmüşken başkası “haşhaş ister misin” diye peşime takılıyor. Burada fazla vakit kaybetmeden Addis’e doğru yola koyulurken dini bütün Rastafaryanlara bol ibadetli günler diliyorum.

 

Bob Marley’in mezarı

Bob Marley, Etiyopya Ortodoks Hıristiyan Kilisesi tarafından Kasım 1980’de Kingston, Jamaika’da vaftiz edilmiş. 1981 yılında kanserden öldüğünde ise Rastafari geleneklerine göre yanında yaşamını simgeleyen beş parça eşya ile Jamaika’da toprağa verilmiş. Bu beş obje, müzik hayatı boyunca elinden düşürmediği gitarı, bir adet futbol topu, marijuana filizi,  İncil ve Etiyopya Prensi Asfaw Wossen’in hediyesi olan babası Haile Selassie’ye ait olan yüzükten oluşmakta. Eşi Rita Anderson, Marley’in vasiyeti doğrultusunda, mezarının Etiyopya’ya taşınması için uzun yıllardır zorlu bir çaba içerisinde. Bob Marley’in vasiyeti ne yazık ki iki ülke arasındaki bürokrasiye takılı kalmış durumda. Hem Jamaika, hem de Etiyopya için, özellikle de turizm açısından önem taşıyan Bob Marley’i bakalım bu bürokratik engellerin sonucunda kim topraklarına kazanacak? http://www.figengunduzletaconnoux.com

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
error: