Categories: Haftalık Görünüm

MSCI sıkı takipte

Fon skandalının öyle kolay örtbas edilecek bir finansal yolsuzluk olduğunu sananlar varsa fena yanılıyorlar. Sadece yurtiçinde değil, yurtdışında da bu skandal yıllar boyu konuşulacak.

Söz gelimi pek yakında, bu skandal sebebiyle, ciddî zarar yazan yabancı yatırımcılardan bazıları ya da egemen varlık fonlarından herhangi biri, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve diğer resmî kurumların bu skandala önlem almadığı ya da göz yumduğu gerekçesiyle, uluslararası mahkemelerde dava açabilirler. O zaman vay hâlimize!..

Sanıyorum bu artçı dalgaları asgârîye indirmek için Hazine ve Maliye Bakanı, aralık ayında New York’ta hem Morgan Stanley Capital International (MSCI) üst yönetimiyle hem de uluslararası yatırımcılarla bir araya gelip onları iknâ etmeye çalışacak. İşi çok zor!..

MSCI’IN ENDEKS GÖZDEN GEÇİRME SONUÇLARI FENÂ

Şu kadarını söyleyeyim; artçı sarsıntılar hiç de azımsanacak gibi değil. İşte geçen hafta küresel endeks sağlayıcı MSCI’ın aldığı karar böylesi bir gelişme…

MSCI, Kasım 2026 dönemine ilişkin endeks gözden geçirme sonuçlarında, Sabancı Holding (SAHOL) ve Astor Enerji (ASTOR) hisselerini ana endeksten çıkarıp küçük ölçekli şirketler endeksine aktarırken, küçük ölçekli endeksten ise 18 Türk şirketini tamamen listeden çıkardı.

30 Kasım 2026 seans kapanışından itibâren, bu iki şirket MSCI listelerinden tamamen silinmedi; büyük ve orta ölçekli şirketlerin yer aldığı ‘MSCI Türkiye Standart Endeksi’nden çıkarılarak ‘MSCI Türkiye Küçük Ölçekli Şirketler Endeksi’ (Small Cap) kapsamına alındı.

Önce ‘Türkiye Küçük Ölçekli Şirketler Endeksi’ kapsamından çıkarılan hisseleri sıralayayım: Ahlatcı Doğal Gaz (AHGAZ), Altınkılıç Gıda ve Süt (ALKLC), Batıçim Batı Anadolu Çimento (BTCIM), Batısöke Çimento (BSOKE), Eczacıbaşı İlaç (ECILC), Gen İlaç ve Sağlık Ürünleri (GENIL), Hektaş (HEKTS), Işıklar Enerji ve Yapı (IEYHO), LDR Turizm (LIDER), Lydia Holding (LYDHO), Margün Enerji Üretim (MAGEN), Odine Solutions (ODINE), Pasifik Eurasia Lojistik (PASEU), Peker Gayrimenkul Yatırım (PEKGY), Ral Yatırım Holding (RALYH), Selçuk Ecza Deposu (SELEC), Tera Yatırım Teknoloji Holding (TEHOL), Türk Traktör (TTRAK)…

BORSA İSTANBUL ERİDİKÇE…

Gördüğünüz üzere, aralarında ‘büyük’ sayılabilecek ve sektörlerinin öncüsü olan şirketler var. Peki bu kararın sebebi ne?.. MSCI şirket bazında tek tek özel bir gerekçe açıklamadı ama kararın arkasında piyasa değeri, fiili dolaşım oranı ve likidite gibi endeksin standart teknik ölçütleriyle, MSCI’ın 15 Ekim 2026’da Türkiye endeksleri için ilân ettiği tek yönlü dondurma kararı yatıyor.

MSCI, endeks gözden geçirme dönemlerinde, şirketleri belirli büyüklük ve likidite eşiklerine göre otomatik olarak sınıflandırır.

Bir hissenin büyük ve orta ölçekli şirketlerin yer aldığı ‘Standart Endeks’te kalabilmesi için, toplam piyasa değerinin yanı sıra, fiîlî dolaşımdaki payların piyasa değerinin MSCI tarafından belirlenen asgârî sınırın üzerinde olması gerekir.

Bu eşiklerin altında kalan SAHOL ve ASTOR, metodoloji gereği bir alt segment olan ‘Küçük Ölçekli Şirketler Endeksi’ne aktarıldı. Benzer şekilde Small Cap endeksinin asgârî piyasa değeri ve likidite şartlarını karşılayamayan 18 şirket ise endeks kapsamından tamamen çıkarıldı.

18 ŞİRKET ENDEKSTEN ÇIKARILDI TEK BİR TÜRK ŞİRKETİ ALINMADI

Kasım 2026 değişikliklerinin en dikkat çekici yönü, ‘Standart Endeks’e ve ‘Küçük Ölçekli Endeks’e dışarıdan hiçbir yeni Türk şirketinin eklenmemesi oldu.

MSCI doğrudan bir yaptırım gerekçesi sunmasa da listeden çıkarılan 18 şirketin bir kısmının durumunun, piyasadaki güncel gelişmelerle örtüştüğü görülüyor. Çıkarılan şirketlerden Odine Solutions, Işıklar Enerji, Altınkılıç Gıda ve Süt, Pasifik Eurasia Lojistik ve Selçuk Ecza Deposu, SPK’nın Eylül 2026’dan itibaren Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında suç duyurusunda bulunduğu hisseler arasında yer alıyordu.

Peker GYO ve Tera Yatırım Teknoloji Holding ise zâten tasfiye sürecine giren yatırım fonlarının yüksek pozisyon taşıdığı hisseler arasındaydı.

MSCI’ın Haziran 2027’ye kadar Türkiye’nin ‘gelişmekte olan piyasa’ statüsünü mercek altına aldığı bu süreçte, hem teknik piyasa değeri düşüşleri hem de dondurma kararının yarattığı tek yönlü daralma, bu tablonun ortaya çıkmasına neden oldu.

Kasım 2026’daki bu hisse çıkarmaları doğrudan yeni bir uyarı değil, MSCI’ın 15 Ekim 2026’da başlattığı dondurma kararının ve rutin endeks kurallarının doğal bir sonucu; ancak endeksin tek yönlü daralması, Haziran 2027’deki yıllık değerlendirmede, ‘statü düşüşü’ riskinin masada olduğunu somut olarak gösteriyor.

CİDDÎ BİR UYARI GİBİ ELE ALINMALI

MSCI’ın 15 Ekim tarihli duyurusuna göre, Türkiye endekslerine yeni hisse girişi, pay artırımı ve üst segmente geçişler süresiz olarak durdurulmuştu.

Kasım dönemindeki değişiklikler yeni bir yaptırım kararı değil, kurallar gereği girişlerin kapalı, çıkışların ise açık olduğu asimetrik dönemin ilk rutin uygulaması… Endekse yeni şirket eklenemediği için Türkiye’nin MSCI endekslerindeki temsili ve ağırlığı doğal olarak daralıyor.

Uluslararası finans medyası ve piyasa aktörleri, MSCI’ın bu adımını bir ‘sarı kart’ olarak yorumluyor.

MSCI; gerçek fiîlî dolaşım oranlarının şeffâflığı, yatırım fonları üzerinden yapılan koordineli işlemlerin önlenmesi ve piyasa denetimi konularında Haziran 2027’ye kadar yeterli yapısal ilerleme görmezse, Türkiye’yi, ‘Gelişmekte Olan Piyasa’ (Emerging Market) kategorisinden çıkarıp ‘Sınır Piyasa’ (Frontier Market) veya ‘Bağımsız Piyasa’ (Standalone Market) statüsüne düşürmek üzere danışma süreci başlatabileceğini açıklamıştı.

Böyle bir statü değişikliği doğrudan gerçekleşmese bile, danışma sürecinin başlatılması ‘Gelişmekte Olan Piyasalar’ endeksini takip eden pasif yabancı fonların Türkiye pozisyonlarını azaltma riskini doğuracak.

Haziran 2027’de olumsuz bir karar çıkıp çıkmayacağı bu süreçte siyasî iktidârın ve ekonomi yönetiminin hangi adımları atacağına ve ne kadar şeffâf olacağına bağlı… Şimdilik gidişât hiç parlak değil! Skandala iktidâr partisinden 60, küçük ortağı MHP’nin ise en az 20 milletvekilinin bulaştığı iddia ediliyor.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından belirlenen ve gönüllü iade süreci için Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) iletilen listedeki 141 gerçek kişiyle 73 şirketin, kriz öncesi üç farklı fondan toplam 187 milyar 653 milyon TL kazanç sağladığı belirtilmişti.

Kamuoyu özellikle bu 141 gerçek kişinin kimliklerinin açıklanmasını talep ediyor. Ve bu liste açıklanmadığı sürece, gerek Türkiye’de gerekse uluslararası piyasalarda yeniden güvenin tesis edilmesi mümkün değil. Açıkçası bu liste açıklansa bile, Türkiye piyasalarının yeniden güven tesis etmesi çok uzun zaman alacak.

Şu anda Sermaye Piyasası Kurulu’nun fiîlî dolaşım tanımını fonları kapsayacak şekilde daraltması, yüzde 3’lük pay bildirim eşiği getirmesi, serbest fonlara hisse sınırı koyması ve Ekim 2026’da yasalaşan 7596 sayılı Kanun düzenlemelerinin sahâdaki etkinliği MSCI tarafından izleniyor.

MSCI yalnızca yasal değişikliklere değil, Haziran 2027’ye kadar uluslararası kurumsal yatırımcılardan piyasa işleyişi ve güvenilirliğine dâir alacağı geri bildirimlere göre nihâî kararını verecek. Bu arada hemen hatırlatayım; benzer şekilde S&P Dow Jones Indices de Türkiye’yi 2027 izleme listesine almıştı.

ENDEKSTEN ÇIKARILAN HİSSELER NASIL OLUR DA PRİM YAPAR?

Garip bir durum daha var! Sanki piyasa skandallara öylesine alışmış ki, olumsuz gelişmeleri bile dikkate almayacak hâle gelmiş… MSCI kararının açıklandığı 12 Kasım 2026 sonrasında, Borsa İstanbul’da beklenenin aksine panik satışları görülmedi; kararın etkilediği 20 hissenin 16’sı günü yükselişle tamamlarken, sekiz hisse tavan fiyata ulaştı.

Karar öncesinde açıkladığı üçüncü çeyrek bilançosundaki net zarar nedeniyle baskı altında olan ASTOR, karar sonrası tepki alımlarıyla günü yüzde 9.99 yükselişle 17.2 TL tavan fiyattan kapattı, gerçi ertesi işlem gününde kâr satışlarıyla yüzde 7.56 geri çekildi.

Yabancı kurumsal yatırımcı ağırlığı yüksek olan SAHOL, kararın açıklandığı gün yüzde 1.92 düşüşle 84.5 TL seviyesine geriledi. Small Cap endeksinden çıkarılan 18 şirketin 15’i günü primle kapatırken, üçünde düşüş yaşandı. Yalnızca RALYH yüzde 9.96, BSOKE yüzde 8.26 ve BTCIM yüzde 4.50 düşüşle günü ekside tamamladı.

MSCI’ın 15 Ekim’deki dondurma kararının ardından, bu hisselerin birçoğu zaten sert değer kayıpları yaşamıştı. Haber akışının netleşmesiyle birlikte, ‘beklenti satılır, gerçekleşme alınır’ tepkisi oluştu. Şunu da unutmamak gerek; endeks değişiklikleri henüz yürürlüğe girmedi, 30 Kasım seans kapanışından itibaren geçerli olacak.

Pasif endeks fonlarının (ETF) zorunlu portföy dengeleme alım-satım işlemlerinin, özellikle 30 Kasım kapanış seansında hacim yaratması bekleniyor.

TAM ŞEFFÂFLIK VE DENETİM HAYÂTA GEÇEBİLECEK Mİ?

MSCI’ın Türkiye piyasasından beklentisi; skandalın kapatılması değil, tam aksine nihâî pay sahipliğinin ayrıntılı ve zamanında açıklanmasıyla koordineli işlemlere karşı etkin yaptırım uygulanması…

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de MSCI’ın bu şeffâflık taleplerini ‘son derece mâkûl’ olarak nitelendirmiş ve SPK’nın yeni düzenlemelerle nihâî pay sahipliğini daha şeffâf hâle getirdiğini açıklamıştı. Ancak bu açıklama, hemen hiç kimseye yeterince inandırıcı gelmedi.

Kamuoyunda veya sosyal medyada zaman zaman dile getirilen tartışmalar, MSCI’ın kararından ziyâde, Türkiye içindeki hukûkî ve idârî süreçlere odaklanıyor.

Özellikle Eylül 2026 fon tasfiyeleri sonrasında çıkarılan 7596 sayılı Kanun kapsamındaki ara ödeme yöntemleri, ödeme yasakları ve fon yöneticilerine yönelik soruşturmaların kapsamı yerel piyasalarda eleştiri konusu oluyor.

Ancak MSCI’ın 12 Kasım’da açıkladığı hisse çıkarma kararları, skandala konu olan veya fiîlî dolaşım yapısı bozulan hisselerin küresel endekslerden temizlenmesi ve yabancı pasif fonların bu risklerden korunması amacını taşıyor.

Süleyman Karan

 

Haftalık Görünüm

Süleyman Karan

Share
Published by
Haftalık Görünüm

Recent Posts

Bir Şehrin Hafızasında Yaşayan Geceler

Bazı şehirler vardır, geçmişlerini müzelerde değil, sokaklarında, binalarında ve insanların bir araya geldiği mekânlarda saklar.…

4 gün ago

Acının Anatomisi

Seyfettin Araç’ın “Acının Anatomisi” üçlemesi, yalnızlık, yoksunluk, sevgi ve hiçlik kavramları üzerinden insanın iç dünyasına…

4 gün ago

Herbest Dermokozmetik Üçüncü Yılını Kutluyor

Cilt Bakımında Bilim, Sadelik Ve Güven Bir Arada Eczacı ve doktor formülasyonuyla geliştirilen Herbest Dermokozmetik,…

4 gün ago

Bir Yudum Zeytiyağının Hikayesi

SEBAHATTİN KUDAY KAKINÇ--- Nermin Hanım Zeytinliği’nde zeytin toplarken bir yudum yağ için ne kadar emek…

4 gün ago

Modanın en görünmez ama en kritik parçaları

Kadın iç giyimine yeni bir yaklaşım getiren Juene, işlevselliği romantizmle buluşturuyor. Marka, silikon göğüs ucu…

5 gün ago

Güçlü antioksidan kalkanı

Modern yaşamın temposu, yoğun iş hayatı ve çevresel faktörler, bedenimizin ve zihnimizin her zamankinden daha…

5 gün ago