Geçtiğimiz hafta, piyasaların en büyük korkusu olan ‘yapay zekâ balonu’nun patlayıp patlamayacağı gündemin zirvesindeydi. Tam bir patlama olmadı ama balon fena hava kaçırıyor o kesin!
Küresel borsalarda topyekûn bir yapay zekâ balonu patlamasından söz etmek için erken, ancak piyasalarda çok ciddi bir düzeltme, sektörel ayrışma ve bölgesel çöküşler yaşanıyor.
Yapay zekâ sektörü 2000 yılındaki Dot-Com krizine benzer bir dönemeçte… Çin borsalarında balon dört aydır sönüyor, ABD ve Avrupa’da yatırımcılar artık körü körüne hikâyelere değil, doğrudan net kârlılık ve gelir üretme kapasitesine bakarak hisse alımlarında seçici davranıyor.
BİLANÇOLAR SATIŞLARI TETİKLEDİ
Ekim 2026’nın bu son haftasında, ABD borsalarında teknoloji devlerinin (big tech) bilançolarındaki devasa yapay zekâ harcamaları ve nakit akışı sorunları, Wall Street’te son yılın en büyük satış dalgasını tetikledi.
Başta Alphabet, Intel ve Amazon olmak üzere, teknoloji şirketlerinin üçüncü çeyrek finansal raporlarında, yatırımcılara yapay zekâ yatırımlarının kısa vadede kâra dönüşeceğini kanıtlayamaması, piyasa değerinden sadece ekim ayı genelinde 2 trilyon doların üzerinde varlığın silinmesine yol açtı.
30 Ekim Cuma günü itibarıyla, teknoloji yoğunluklu Nasdaq endeksi yüzde 2.9, S&P 500 endeksi yüzde 1.8 ve Dow Jones endeksi yüzde 1.1 gerileyerek sert bir düzeltme yaşadı.
ALPHABET’İN PİYASA DEĞERİNDE 500 MİLYAR DOLARLIK BUHARLAŞMA
Üçüncü çeyrek kârının yüzde 25 düşmesi ve yapay zekâ altyapı maliyetlerinin yarattığı negatif serbest nakit akışı nedeniyle,hisseleri yüzde 12’den fazla eriyen Alphabet, tarihinin en kötü bilanço sonrası gününü yaşadı. Alphabet’in piyasa değerinden tek günde 500 milyar dolar silindi. Intel’in dördüncü çeyreğe yönelik gelir beklentilerinin Wall Street tahminlerinin çok altında kalması ve fiziksel yapay zekâ grubu gelirlerindeki gerileme nedeniyle, hisseleri yüzde 28.6 değer kaybederek tarihî bir çöküş yaşadı. Nakit akışı tablosunda beklentilerin karşılanamaması ve CEO Andy Jassy’nin 2026 sermaye harcamaları tahminini, 220 milyar dolar gibi devasa bir seviyede tutacağını açıklaması yatırımcıları korkutmuş olsa gerek ki, Amazon’un hisseler vadeli işlemlerde yüzde 7’nin üzerinde geriledi.
ÇİP VE YARI İLETKEN SEKTÖRÜ HİSSELERİNDE SERT DÜŞÜŞLER
Philadelphia Yarı İletken Endeksi (Philadelphia Semiconducter Index-SOX), çip talebindeki yavaşlama endişeleriyle ekim ayında toplam yüzde 15.4 değer kaybetti.
Haftanın son gününde, Nvidia yüzde 4.2 geriledi ve piyasa değeri 4.94 trilyon dolara düştü, Apple ise yüzde 1.23’lük nispeten az bir kayıpla ve 5.03 trilyon dolarlık piyasa değeriyle, Nvidia’yı geride bırakıp dünyanın en değerli şirketi unvanını geri aldı.
Görünen o ki piyasalar artık sadece ‘yapay zekâ işindeyiz’ hikâyesini satın almıyor; veri merkezlerine harcanan yüz milyarlarca doların sürdürülebilir kârlılık ve nakit akışı yaratıp yaratmadığına dair somut kanıtları görmek istiyor.
ABD ekonomisinin üçüncü çeyrekte yüzde 3.4 büyümesi ve çekirdek enflasyonun (personal consumption expenditures-PCE) yüzde 3.1 seviyesinde güçlü kalması, Fed’in aralık ayında faiz indirmek yerine pas geçebileceği veya sıkı duruşu koruyacağı beklentilerini artırarak yüksek borçluluğa sahip teknoloji şirketlerini baskılıyor.
Yatırımcılar, aşırı değerlenen yapay zekâ hisselerinden çıkardıkları sermayeyi, veri merkezi yatırımlarına daha az bağımlı olan Apple gibi nakit zengini mega-cap şirketlere, hazine tahvillerine ve altına yönlendiriyor.
BU CAPEX’LERLE NEREYE KADAR?
Ekim 2026 itibarıyla yapay zekâ ekosistemindeki devasa sermaye harcamalarının (capital expenditure-CapEx) kısa vadede kârlılığa dönüşmemesi, Wall Street’ten Asya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada spekülatif fiyatlamaların sorgulanmasına yol açıyor.
Mevcut piyasa dinamikleri, yapay zekâ sektörünün, ‘trilyon dolarlık bir saatli bomba‘ mı olduğu, yoksa geçici bir konsolidasyon mu yaşadığı konusunda henüz netleşebilmiş deği. Ancak bilançolar böyle gelmeye ve CapEx’ler astronomik düzeylerde kalmaya devam ederse, bombanın pimi çekilebilir.
Ekim 2026’da Nasdaq‘ta yaşanan sarsıntı, küresel bir domino etkisi yaratarak Asya ve Avrupa borsalarında da çok sert satış dalgalarını tetikledi. Yapay zekâ yatırımlarının kârlılık yaratma süresine dair endişeler, enflasyon ve yüksek faiz beklentileri gibi yükselen makroekonomik riskler nedeniyle küresel ölçekte ciddi kayıplar yaşandı.
Haftanın son işlem günleri ve ekim ayı genelinde, en çok darbe alan başlıca borsalar ve bölgelere şöyle bir bakalım…
STAR 50, DÖRT AYDA YÜZDE 40 KAYBETTİRDİ
Asya borsalarında çip ve yüksek teknoloji hisselerinde ciddi bir çöküş yaşanıyor. Çin‘in Şanghay Borsası’nda STAR 50 endeksi, yapay zekâ ve yarı iletken balonunun hızla ve bitmeyen bir şekilde hava kaçırdığının en belirgin örneği...
Ülkenin yapay zekâ odaklı teknoloji firmalarını barındıran STAR 50 endeksi, son dört ayda yüzde 40 oranında düşüşle 480 milyar dolar değer kaybetti. Çin robotik şirketi Unitree‘nin halka arzından bu yana değerinin yarısı buharlaştı, çip tasarımcısı CXMT’in hisse değeri ise son bir ayda yüzde 25 geriledi.
Uzmanlar Çin borsasındaki bu durumu, spekülatif bir çılgınlığın ardından gelen kaçınılmaz ve sert bir geri çekilme olarak değerlendiriyor.
Japonya‘da Nikkei 225 endeksi, ABD’deki Nvidia, Intel gibi çip hisselerindeki erime ve yarı iletken ekipman üreticilerine gelen satışlar nedeniyle haftayı sert düşüşlerle kapattı.
Teknoloji devlerinin Asya tedarik zincirindeki ortakları ağır hasar aldı.
Kore Cumhuriyeti’nde üretilen yapay zekâ çiplerinin küresel talebindeki yavaşlama ve Samsung’un beklentilerin altında kalan finansal sonuçları KOSPI endeksini aşağı çekti.
Avrupa borsalarındaki düzeltme hareketlerine damga vuran ise yarı iletken ve lüks tüketim sektörlerinin hisselerindeki düşüş oldu. Avrupa’nın en büyük şirketlerini kapsayan Stoxx 600 endeksinde, özellikle bankacılık sektörü ve teknoloji hisselerindeki sallantıyla yüzde 2.1 oranında sert bir gerileme görüldü.
Dünyanın en büyük yapay zekâ çip üretim makinelerini üreten Hollandalı ASML firmasının hisselerinin yüzde 3 düşmesiylebirlikte, mavi çip hisselerini içeren AEX endeksi yüzde 1’in üzerinde değer kaybetti.
Fransa’da devlet tahvili getirilerinin onlarca yılın zirvesineçıkması ve Hermes gibi lüks tüketim devlerinin zayıf bilançolarıCAC 40 endeksini yüzde 1.25 aşağı çekti. Almanya’da ise yapay zekâ altyapı bağlantılı Siemens Energy’nin yüzde 3 değer kaybetmesi DAX endeksini yüzde 0.9 geriletti.
2031’E KADAR 6 TRİLYON DOLARLIK GELİR HEDEFİ ŞAKA OLSA GEREK!
ABD ve Avrupa borsalarındaki durum, Çin’deki gibi tek taraflı bir çöküşten ziyade bilanço odaklı sert dalgalanmalar ve ‘sektörler arası rotasyon‘ şeklinde ilerliyor. Alphabet’in yüzde 12’yi bulan sert düşüşü ve Samsung’un beklentilerin altında kalan performansı, CoreWeave, Nebius gibi yapay zekâ altyapı sağlayıcıları üzerinde domino etkisi yaratarak satışları hızlandırıyor.
Araştırmalara göre, veri merkezlerine yapılan devasa yatırımların karşılık bulması için, küresel yapay zekâsektörünün 2031’e kadar yıllık 6 trilyon dolar gelire ulaşması gerekiyor. Bu gerçekleşmesi pek mümkün olmayan bir hedef… Bu sebeple, yatırımcılar artık “Geri dönüş ne zaman?” sorusunu çok daha net ve sert sorar oldu.
Olumsuz bilanço dalgasına rağmen Nvidia, AMD ve Micron gibi devlerle Meta’nın büyük ölçekli altyapı ortaklıkları, New York Borsası‘nda zaman zaman güçlü tepki alımları yaratarak ralliyi tamamen bitirmedi ama sıkıntı büyük!
PİYASALARIN PUSULASI BOZULDU
Yapay zekâ hisselerindeki volatilite, küresel finans sisteminde kartların yeniden dağıtılmasına yol açacak gibi görünüyor.Teknoloji hisselerinden çıkan sermaye, ABD Hazine tahvillerine, altına ve Airbus, Renault gibi Avrupa’nın güçlü geleneksel sanayi ve otomotiv şirketlerine kayıyor.
Reuters‘ın analizine göre, ABD merkezli teknoloji şirketlerine akan yabancı sermaye doları destekliyordu. Yapay zekâ yatırımlarının beklenen kazancı üretememesi halinde, sermayenin hızla Japon Yeni ve İsviçre Frankı‘na kayabileceği, bunun da doları zayıflatabileceği uyarısı yapılıyor.
Teknoloji hisselerinden çıkan yatırımların, hangi enstrümanlara yöneleceğine ilişkin öngörü yapmak ise eskisi kadar kolay değil. Açık söylemek gerekirse, uzun bir süredir yatırım araçları arasındaki alışageldiğimiz korelasyon işlemiyor. Piyasaların yeni bir pusulaya ihtiyacı var, ki güvenli limanı bulabilsinler!
Süleyman Karan
