Kapitalizmin yapısal bunalımdan çıkışında, yapay zekânın öncülüğünde yaşanan dönüşüm biraz kafa karıştırıcı… Devasa yatırımlar, yine SpaceX benzeri milyarca dolarlık halka arzlar ve astronomik hisse değerleri bu kafa karışıklığını tetikleyen olgular… Tabii bunun bir de olası siyasal, toplumsal ve kültürel etkileri var ki, o da derin bir tartışma konusu…
‘Muhteşem Yedili’ (Magnificent Seven-M7) olarak bilinen ABD merkezli teknoloji devlerinin Ağustos 2026 başı itibarıyla güncel piyasa değerleri onlarca ülkenin yıllık gayri safi millî hasılasından (GSYH) çok daha fazla…
NVIDIA 4.86 trilyon dolar, Apple 4.53 trilyon dolar, Alphabet 4.06 trilyon dolar, Microsoft 3.45 trilyon dolar, Amazon 2.92 trilyon dolar, Meta Platforms 1.41 trilyon dolar, Tesla 1.23 trilyon dolar piyasa değerine sahip.
Yapay zekâ çiplerine olan devasa talep sayesinde NVIDIA, Apple’ı geride bırakarak dünyanın en değerli şirketi konumunu koruyor. Apple ise temmuz sonunda kısa süreliğine 5 trilyon dolar barajını aşan ikinci şirket oldu.
Bulut ve yapay zekâ gelirlerindeki güçlü büyüme tahminiyle, Microsoft tek bir günde piyasa değerine 450 milyar dolar ekleyerek borsa tarihinin en büyük günlük değer kazancına imza attı. Alphabet, gösterdiği güçlü yapay zekâ entegrasyonu performansıyla, 4 trilyon dolar sınırını kalıcı olarak aşan dördüncü şirket unvanını taşıyor.
Piyasa değeri şirketlerin gelecekteki tüm nakit akışlarının bugünkü değerini; GSYH ise bir bölgenin sadece tek bir yılda ürettiği mal ve hizmetlerin toplam değerini ifade eder. Yine de bu şirketlerin büyüklüğünü göstermek açısından bir kıyaslama yapacağım. M7’nin toplam piyasa değeri, tüm MENA (Orta Doğu ve Kuzey Afrika) bölgesindeki ülkelerin yıllık GSYH’sinin yaklaşık beş katı!
Bu yedi şirketin toplam piyasa değeri 22.46 trilyon dolarken, MENA ülkelerinin toplam yıllık GSYH’si yaklaşık 4.5 trilyon dolar.
Mesela NVIDIA’nın 4.86 trilyonluk piyasa değerine karşılık, Suudi Arabistan’ın yıllık GSYH’si 1.39 trilyon dolar. Neredeyse NVIDIA’nın piyasa değer tek başına, Suudi Arabistan’ın GSYH’sinin üç buçuk katı!
Sadece NVIDIA veya Apple’ın piyasa değerleri, hem de tek başlarına, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İsrail, Mısır, İran ve Katar gibi bölge devlerinin tamamının bir yılda ürettiği toplam GSYH’sini aşıyor.
Yaklaşık 500 milyon nüfuslu MENA coğrafyası küresel enerji arzını sağlıyor; M7 şirketleri ise küresel yazılım, donanım ve yapay zekâ altyapısının neredeyse tamamını kontrol ediyor. Devletlerin yarattığı değerin çok ama çok üzerinde olan bu piyasa değerleri, ulus devletlerin varlığının sorgulanmasını gerektirecek denli büyük!..
DEVASA SERMAYE YATIRIMLARI YATIRIMCILARI BİRAZ ÜRKÜTÜYOR
Ancak, madalyonun bir diğer yüzü de var. M7’nin 2026 yılı için öngörülen toplam ‘sermaye harcamaları’ (CAPEX) yaklaşık 750-760 milyar dolar seviyesine çıkarak tarihi bir rekor kırmış durumda.
Bu devasa bütçenin aslan payını yapay zekâ altyapısı, yani veri merkezleri, sunucular, enerji yatırımları ve mikroçipler oluşturuyor.
Şirketlerin finansal raporları, güncel çeyrek bilançoları ve 2026 yılı beklentileri doğrultusunda şekillenen CAPEX ve operasyonel gider (OPEX) dağılımına gelince…
‘Hiper evrimsel’ seviyeye ulaşan yapay zekâ yatırımları nedeniyle, M7’nin en büyük dört bulut ve platform sağlayıcısı olan Amazon, Microsoft, Alphabet ve Meta, 2026 yılında toplamda tek başına 725 milyar dolar civarında bir CAPEX planlıyor.
‘Hiper evrimsel süreç’ ile kastedilen, canlıların normalden çok daha hızlı, aşırı ve keskin bir şekilde biyolojik değişim veya adaptasyon geçirmesi…
Bu kavram, binlerce veya milyonlarca yıl süren evrimsel süreçlerin, yoğun çevresel baskılar nedeniyle çok kısa kuşaklar içinde gerçekleşmesini ifade eder. Bunun iktisattaki karşılığı, ‘kapitalizmin yeni bir evreye girme sürecinde bir mutasyon’ şeklinde okunabilir.
Amazon, bulut altyapısı ve ‘Trainium’ çip yatırımları nedeniyle CAPEX’te lider konumda. Alphabet, Temmuz 2026 bilançosunda 175-205 milyar dolarlık yapay zekâ harcamalarını yukarı yönlü revize etti.
Microsoft 190 milyar dolar sermaye yatırımını, Azure altyapısını büyütmek ve OpenAI entegrasyonu için harcıyor. Meta Platforms, ‘Llama açık’ kaynaklı yapay zekâ modelleri ve grafik işlem birimi (graphic processing unit-GPU) kümeleri için 115 ila 135 milyar dolar ayırdı.
Tesla’nın ‘Robotaxi’, insansı robot ‘Optimus’ ve ‘Dojo’ süper bilgisayarı yatırımlarının tutarı 25 milyar dolar. Apple ve NVIDIA, 10 ila 15 milyar dolar CAPEX hacmi belirledi. Apple altyapı kiralamayı tercih ettiği için hacim görece düşük; NVIDIA ise çipleri üreten değil satan tarafta olduğundan fiziksel fabrika yatırımı yapmıyor, bu yüzden CAPEX bütçesi sınırlı…
AR-GE HARCAMALARINDA NVIDIA VE META PLATFORMS İLK SIRALARDA
Ve operasyonal giderler (OPEX)… M7’nin personel maaşları, Ar-Ge harcamaları, satış, pazarlama ve genel yönetim giderlerinden oluşan OPEX’leri yıllık bazda toplamda 600 milyar doları aşıyor.
Bu şirketlerde OPEX dağılımının yapısı şu şekilde: M7’nin operasyonel harcamalarının en büyük kalemi Ar-Ge harcamaları… Özellikle NVIDIA ve Meta, milyarlarca doları yazılım mimarîlerine ve yeni nesil algoritmaların yazılmasına harcıyor.
İşgücü optimizasyonu, bir diğer harcama kalemi… Şirketler, devasa veri merkezlerini fonlamak için operasyonel tarafta tasarrufa giderek son yıllarda ciddi personel tenkisatları gerçekleştirdi ve OPEX artış hızını dizginlemeye çalışıyor.
Operasyonel olarak en yüksek gider kalemi lojistik ve perakende operasyonları nedeniyle Amazon ile küresel tedarik zinciri ve fiziksel mağaza ağları nedeniyle Apple’da.
M7’nin ortalama olarak yıllık net kârının yüzde 60 ila yüzde 70’inden fazlası sadece CAPEX harcamalarına gidiyor. Bu oran, teknoloji devlerinin tarihsel ortalaması olan yüzde 10-30 seviyesinin çok üzerinde…
Agresif CAPEX genişlemesi, Alphabet gibi bazı M7 üyelerinin belirli çeyreklerde tarihlerinde ilk kez ‘negatif serbest nakit akışı’ (free cash flow) bildirmesine neden oldu.
Yapay zekâ yarışının maliyeti olan bu devasa CAPEX ve OPEX harcamaları, Wall Street analistleri ve yatırımcılar açısından iki ucu keskin bir bıçağa dönüşmüş durumda. Şirketlerin geleceği inşa etme hırsıyla piyasanın kısa vadeli kârlılık beklentileri arasındaki gerilim, bilançolara ve hisse fiyatlarına anlık olarak yansıyor.
Bu harcamaların, Wall Street’teki yankılarını ve şirketlerin Ar-Ge stratejilerindeki kırılımları iki ana başlıkta incelenebilir… Wall Street şu anda teknoloji devlerine karşı “Bize harcadığınız milyarların karşılığını hemen gösterin” baskısı uyguluyor.
Yani yatırım getirisi (return of investment-ROI) konusunda tedirginlik ve öngörülemezlik ciddi bir sorun. Bu durum bilançolarda ve hisselerde çeşitli etkiler oluşturuyor.
Alphabet CEO’su Sundar Pichai’nin de belirttiği gibi, şirketler yapay zekâya az yatırım yapıp treni kaçırmaktansa, fazla yatırım yapıp nakit kaybetmeyi göze alıyor. Wall Street bu mantığı uzun vadede mantıklı bulsa da, kısa vadede doğal olarak sabırsız davranıyor.
ALTI ŞİRKETİN YATIRIMLARI NVIDIA’YA GELİR YAZIYOR
Şirketlerin gelirleri rekor kırsa bile, devasa CAPEX harcamalarının getirdiği amortisman ve veri merkezlerinin elektrik, soğutma gibi işletim maliyetleri işletme kâr marjlarını baskılıyor. Bilançoda marjların 1-2 puan düşmesi bile hisselerde anlık yüzde 5 ila yüzde 10 arası satışlara neden olabiliyor.
Microsoft ve Alphabet gibi şirketler, nakitlerinin büyük kısmını veri merkezlerine gömdükleri için ‘serbest nakit akışları’nda dalgalanmalar yaşıyor. Yatırımcılar temettü ve hisse geri alımlarının yavaşlamasından endişe ediyor.
Burada pozitif ayrışan tek şirket NVIDIA… Diğer altı şirketin CAPEX harcaması, doğrudan NVIDIA’nın kasasına gelir ve net kâr olarak giriyor. Bu yüzden diğer M7 üyelerinin CAPEX artışı haberleri NVIDIA hisselerini yukarı fırlatırken, harcamayı yapan şirketin hissesini aşağı çekebiliyor.
Piyasa artık M7 için sadece ‘kullanıcı sayısı’ veya ‘reklam geliri’ne bakmıyor. Wall Street için yeni başarı ölçütü; CAPEX hacmindeki her 1 dolarlık artışın, bulut veya abonelik gelirlerinde kaç sentlik büyüme yarattığı…
Yani ‘AI monetization’a Türçesi ile ‘yapay zekâdan para kazanma’ oranına… Bu denklemi kurabilen Microsoft gibi şirketlerin hisse değerleri yükselirken, henüz gelir modelini netleştiremeyenler cezalandırılabiliyor.
Bulut bilişim gelirleri, M7’de yer alan üç büyük ‘hiper ölçekleyici’ (hyperscaler) şirket için en büyük büyüme motoru… Temmuz 2026 sonunda açıklanan en son çeyreklik bilançolara göre, şirketlerin yapay zekâ entegrasyonu sayesinde, bulut gelirleri patlama yaptı ve Wall Street’in harcama endişelerini bir ölçüde hafifletti.
BULUT SERVİSİ GELİRLERİ CAPEX GERİLİMİNİ AZALTIYOR
Microsoft, Azure bulut sistemiyle ikinci çeyrekte yıllık bazda gelirlerini yüzde 43 artırarak 59.3 milyar dolara çıkardı. Azure’un yıllık bazdaki toplam geliri, 2026 itibarıyla ilk kez 100 milyar dolar barajını aştı.
Yüzde 39.9 olan beklentinin oldukça üzerinde gelen büyüme rakamı, yapay zekâ harcamalarının kâra dönüştüğünü kanıtlamış oldu ve hisseleri bilanço sonrası yüzde 8’in üzerinde yukarı taşıdı.
Amazon, Amazon Web Services’in (AWS) 42.2 milyar dolarlık bulut servisi geliriyle dikkat çekiyor. AWS’nin büyüme oranı yüzde 37 ve bu oran, son 18 çeyreğin en hızlı ivmelenmesi. AWS, Amazon’un toplam operasyonel kârının yüzde 61’ini tek başına üretiyor.
Bölümün operasyonel kâr marjı yüzde 39.4’e fırladı. AWS’nin gelecekteki garantilenmiş gelir sözleşmelerini içeren siparişler (backlog) büyüklüğü 496 milyar dolara ulaşmış bulunuyor. Şirket, OpenAI modellerine ev sahipliği yapmaya başladı ve Meta ile devasa çip anlaşmaları imzaladı.
Google Cloud, Alphabet’in amiral gemisi… Şirketin çeyreklik bulut geliri 24.8 milyar dolara ulaştı. Yapay zekâ satışları sayesinde yüzde 82’lik rekor büyüme oranını yakaladı. Google Cloud, Amazon ve Microsoft’un gerisinde kalsa da, kurumsal yapay zekâ çözümleri (enterprise AI infrastructure) sayesinde aradaki farkı hızla kapatıyor. Bulut biriminin kâr marjı yüzde 35.6 seviyesinde.
İkinci çeyrek bilançoları, M7 şirketlerinin hissedarlarını bir ölçüde rahatlatmış görünüyor. Ancak, hâlâ devasa CAPEX ve OPEX hacimlerinden kaynaklı tedirginliği tümüyle silecek düzeyde değil.
Yemek insanoğlunun hafıza, kültür ve estetikle kurduğu en doğrudan temastır. Bir tabağın karşısına geçtiğimizde yalnızca…
İspat paradoksu. Kendini var edebilmek için, kendine zarar vermek. Bir ilişkide görülmek istemek son derece…
Gerek küresel ekonomiyi gerekse Türkiye ekonomisini tarif ederken, 'öngörülemez', 'belirsiz' gibi sıfatlar kullanıyoruz ya, aslında…
Bu Kore güzellik markası, kurucusunun inanılmaz cilt dönüşümünden doğdu Sosyal medyada viral olan her şeye,…
Gündelik hayatın telaşı içinde önünden geçip gittiğimiz camiler, sadece insanların ibadet ettiği mekanlar değildir. Bu…
Coğrafya, sadece üzerinde yaşadığımız sınırlar ya da harita çizgileri değildir. Aynı zamanda kuşaklar boyu biriken…