Covid-19 nedeniyle tüm dünyada hayatını kaybedenlerin sayısı 2 milyona ulaştı. Türk Tabipleri Birliği (TTB) Kovid-19 İzleme Grubu Üyesi Kayıhan Pala ile Covid-19 ve aşının önemini anlattı.
Covid-19 sürecinde hastalığa yakalanan bazı kişiler belirti vermeden süreci geçirirken, bazıları hayatını kaybediyor
Bu hastalıkla ilgili dünyadaki araştırmalardan çıkan sonuçlara bakarsak; hastalığı geçirenlerin yaklaşık yüzde 80’i bulgu göstermeden, asemptomatik geçiriyor. Yüzde 20 ise bulgu gösteriyor ve bunların tıbbi tedaviye ihtiyaçları var. 20 kişiden 5’i de yoğun bakım gerektiriyor. Yani, bazılarının bulgu vermeden iyileşmesi bazılarının ise bulgu göstermesinin ardında bazı etmenler var. Mesela, çok sayıda virüsle kısa sürede yoğun olarak karşılaşmış olmak çok önemli. Bundan bir süre önce 34 yaşındaki bir hekim arkadaşımızı covid-19 nedeniyle kaybettik. Kendisinin hiç bir kronik hastalığı yoktu ama hastanede bulunduğu ortamda çok sayıda covid-19 hastası ile karşı karşıyaydı. Kendisi maske taksa bile tek başına koruyucu olarak maske yetmedi. Mevcut kanıtlar, virüsün yayılmasının ana yolunun, birbirleriyle yakın temas halinde olan insanlar arasındaki solunum damlacıkları olduğunu göstermektedir. Bu nedenle virüsün yoğun olduğu kapalı ortamlarda uzun süre geçirildiğinde maske tek başına koruyucu olmuyor. Yanı sıra kişinin sağlık durumu, 60 yaş üzerinde olması, bağışıklığı, kilolu olması, hipertansiyon ve diyabetinin bulunması çok etkili. Yoğun bakım ihtiyacı göstermenin ardında bu etmenler var.
Diyabet ya da hipertansiyon ölüm oranını yükseltir mi?
Bunlar ülkeden ülkeye değişiyor ama yaşla birlikte bu rahatsızlıkların olması riski artıyor, bu yönde bulgular var elimizde
Korunma yöntemleri
Virüsün nerede bulaştığı önemli. İlk olarak ev, sonra iş yeri ve toplu taşıma, okullar, kamuya açık alanlarda bulaşıyor. Eğer 60 yaşında bir kronik hastalığı olan kişi çalışmak zorundaysa, işe gidip gelirken toplu ulaşımı kullanıyor ve işyerinde fiziksel mesafeyi koruyarak çalışamıyorsa virüsten etkilenecektir.
Virüsün mutasyona uğraması ne anlama geliyor
Virüsler kendi başlarına yaşayamayan organizmalar. Yaşamak için insana, hayvana veya bitki hücrelerine ihtiyaç duyuyor ve yaşama mücadelesi veriyor. Bu nedenle virüsler doğal olarak mutasyon geçirir. İngiltere Mart ayından beri doğrulanmış olgulardan örnekler alarak virüsün genom analizini sistematik olarak inceliyor. Bu seferki genetik yapıdaki değişimin, virüsün insandan insana bulaşı artırdığını gösterdi ve bu, salgınla ilgili mücadelenin zayıflayacağı anlamına gelebileceği için sonucu dünyaya duyurdu. Bu nedenle kapılar kapatıldı. Bu değişimin henüz ne durumda olduğu tam olarak bilinmiyor. Yalnızca bu varyantın daha hızlı yayıldığı ve ağırlıklı olarak 60 yaşın altında etkili olduğu ortaya çıktığı görüldü ama bunun nedeni yanıtlanabilmiş değil. Acaba 60 yaş altı daha çok dışarıda olduğu için mi bu sonuç çıktı bilinmiyor.
Covid 19 için baştan bu yana pek çok belirtiler var yeni eklenenler neler ne zaman endişeli olmalı?
Hastalık bulgusu olarak eğer ateşiniz 38 derecinin üzerine çıkmışsa, kuru öksürük, nefes almada güçlük, kas ve eklem ağrıları, tat ve koku almada sorun varsa bu durumda mutlaka yatarak tedavi edilmek gerekir.
Aşı konusunda kafalar karışık
Öncelikle, bu pandemiden çıkış yolumuz aşı. Aşılama sırasında güvenli, etkili ve kaliteli olduğu kanıtlanmış kullanabileceğimiz tüm aşılara ihtiyaç var. Bu özelliklerin kanıtlanması için, aşının klinik öncesi deneylerde başarılı olması, klinik aşamasında faz 1 ve faz 2 sonuçları ile faz 3 dönemi devam etse bile yeterli sayıda kişiyi içeren ön bulgularının bilimsel bir dergide yayınlanması gerekir. Bu üç ölçütü (Güvenli, kaliteli, etkili) karşılayan her aşı kullanılabilir. Bir kere aşının güvenli olduğundan emin olmalıyız. Kaliteli üretildiğine güven duymalıyız. İstanbul ile Hakkari’deki aşının aynı kalitede aşı olduğundan ve etkili olduğundan emin olmalıyız. Bunlar kanıtlanmışsa her aşıyı yaptırabiliriz. Faz 1 ve 2 ve 3 aşamasını geçmiş olan aşıların raporlarından edindiğimiz bilgiler; bu aşıların virüsün 20’den fazla varyantında etkili oldukları yönünde. http://www.ttb.org.tr
