Categories: Ekonomi

Hürmüz krizi 14 milyar dolara mal olacak

ABD-İsrail ile İran savaşının ardından yükselen fosil yakıt fiyatları, 2026 yılı sonuna kadar Türkiye’nin enerji faturasına 14 milyar dolar ekleyecek. Ember’in bugün yayımladığı rapora göre bu rakam, yıllık enerji ithalat faturasında yaklaşık yüzde 30’luk bir artışa denk geliyor.

Bu bağımlılığı kalıcı şekilde sonlandırabilmenin yolu ise elektrifikasyondan geçiyor; mevcut veriler Türkiye’deki her 1 milyon elektrikli aracın yılda 900 milyon dolar fosil yakıt ithalatını engellediğini gösteriyor.

Enerjisinin üçte ikisini ithalat yoluyla karşılayan Türkiye’nin fosil yakıtlara yüksek bağımlılığı her küresel krizde enerji faturasına sert şekilde yansıyor.

Nitekim verilere göre, 2022’de Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte Türkiye’nin yıllık net enerji faturası 80 milyar doların üzerine çıkarak tarihi zirvesine ulaştı ve ülkenin en yüksek üçüncü cari açığını vermesine neden oldu Ülke, Hürmüz krizi ile tekrar benzer bir tablo ile karşı karşıya kaldı.

Öyle ki, krizin etkilerinin ilk olarak hissedildiği Mart, Nisan ve Mayıs aylarındaki net enerji ithalatı faturası bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 25’ten fazla artış gösterdi.

Ember Analisti ve raporun yazarı Bahadır Sercan Gümüş, “Türkiye’nin fosil yakıt bağımlılığı, her küresel krizde enerji faturasının yükselmesine zemin hazırlıyor. Enerji faturasının büyük bir kısmını oluşturan ulaşım ve binalar gibi nihai tüketim sektörlerinde elektrifikasyonun hızlandırılması ithalat yükünü kalıcı olarak hafifletecek” dedi.

1 milyon elektrikli araç 900 milyon dolar fosil yakıt ithalatını engelliyor

Çalışmada, enerji faturasındaki en büyük kalemin fosil yakıtların doğrudan tüketildiği sektörlerden kaynaklandığı belirtiliyor. Karayolu ulaşımı tek başına toplamın üçte birini oluştururken sanayi, meskenler ve elektrik üretimi yüzde 16’şar payla onu takip ediyor.

Bu alanlarda elektrifikasyonun artırılmasının kalıcı bir çözüm sunacağı öngörülüyor. Türkiye yollarındaki her 1 milyon elektrikli otomobil yılda 900 milyon dolar fosil yakıt ithalatını engelliyor. Binalarda da benzer bir fırsat mevcut; sadece 2025’te binalardaki doğalgaz tüketimi, toplam enerji ithalatı faturasının 7,2 milyar dolarlık kısmını oluşturuyordu. Hesaplamalara göre Türkiye’nin 25 milyon konutunun yalnızca yüzde 10’unda ısı pompasına geçiş, yıllık doğalgaz ithalat faturasını 1 milyar doların üzerinde azaltma potansiyeli taşıyor.

Türkiye’nin enerjideki yüksek bağımlılığını kırabilmesi için elektrifikasyon hedeflerinin önemini vurgulayan Gümüş, “Ulusal Enerji Planı’na konulacak somut bir elektrifikasyon hedefi, hem ithalat faturasını kalıcı olarak düşürecek hem de Türkiye’nin küresel iklim taahhütlerini karşılamasına katkı sunacak” diye konuştu.