Şirketlerimiz dengeli beslenmeli

Gazeteci ve televizyon programcısı Hande Demirel bugüne kadar televizyonda yaptığı KOBİ Destek programındaki söyleşilerden yola çıkarak İdeal Şirket Yolculuğu adında bir kitap yazdı. Sadece KOBİ’ler değil, her kesimden şirket sahibi ve yöneticisi için bir rehber...
Devamını oku

Kovandan gelen gizli mucize

  DÜNYANIN EN İYİ GIDASI İnsan vücudunda da bulunan yararlı bakterilerden Lactobacillus ve Bifidobacterium bakterilerini içeren arı poleni, aynı zamanda probiyotik yönünden oldukça zengin bir gıda. Dünyada en eski besin takviyesi olarak kullanıldığı bilinen arı...
Devamını oku

Akdeniz’in buğulu üzümü Cinsault

   O yaz çok sıcaktı. Eşimle  Fransa seyahatindeydik. Önce Güney Fransa’nın Atlantik kıyısındaki tipik, şık, seçkinlerin tatil beldesi Biarritz, oradan ver elini Aix-en-Provence. Burası da Fransızların "Provence"  dedikleri, güney sahilini tamamen içine alan Akdeniz’in tüm...
Devamını oku

Erkekliğin farklı hallerini anlatan kitap

Irmak Zileli, Everest Yayınları’ndan çıkan son romanı Bende Ölen Sensin'de reklamcılık sektöründe çalışan Volkan’ın iç sesiyle erkeklik hallerini ataerkil düşünce yapısını, kadınların konumunu tüm ayrıntısıyla anlatıyor. Unutulmayan detaylar Volkan'ın yaşadığı bir bar kavgasında aldığı darbe,...
Devamını oku

Değişen yapılarıyla savaş gemileri

Büyük savaş makineleri olmaları dışında savaş gemileri mühendisliğin, fiziğin hatta kimyanın son teknolojilerini barındıran karmaşık yapılar. Evren Mercan’ın Modern Harp Gemileri kitabı 1850’den günümüze hızlı bir seyirde değişen bu deniz araçlarının tarihsel gelişimini anlatıyor. Deniz...
Devamını oku

Borsa, Altın ve ABD 4. Çeyrek Büyüme Beklentisi

KÖŞE ADI: YATIRIM MENÜSÜ Borsa İstanbul geçtiğimiz hafta yüzde 10 değer kazandı, endeks tarihi zirveden sadece yüzde 4 aşağıda ve yükseliş potansiyeli yeni katılan yatırımcılar ile devam ediyor. Gram altın ise borsaya alternatif olarak tercih...
Devamını oku

2023’ün yeni gıdaları neler?

2023’ TE BESİN VE GIDA ALIŞVERİŞİNDE BİZLERİ NELER BEKLİYOR? SIFIR ATIK Küresel çağın getirdiği zorlukların yanı sıra ekonomik koşulların beslenmeyi etkilediği herkesçe bilinen bir gerçek. Bu nedenle artık alınan besin malzemelerin olabildiğince sıfır atık oluşacak...
Devamını oku

Kadın girişimcilere “Yeşil İş” eğitimi

Kadın girişimcileri; dijital dönüşüm, sürdürülebilirlik ve dünyanın ihtiyacı olan yeni iş modellerine uyum konusunda bilgilendirmeyi hedefleyen KAGİDER Pusula online eğitim platformuna ‘’Yeşil İş’’ eğitim modülü eklendi. Yeşil İş eğitim modülü KAGİDER Toplumsal Etki Strateji Grubu...
Devamını oku

Kurak Günler ve mesleki anılar

Sıra dışı yapıtlar kendine özgü bir duygu yoğunluğu veriyor; bir esinleme, şimdiye değin yadırgamayıp, alıştığımız bir karanlığın aydınlanıverdiği yerde şaşırtan bir buluşma, özlenen bir kavuşma hissini yaşatıyor. Güneşe poz veren Ayın günlük halleri gibi, bazen...
Devamını oku

Protein değeri etten 2.5 kat fazla!

Mavinin Zenginliklerinden Gelen Lezzet Okyanuslarda, denizlerde ve tatlı sularda bulunan kırmızı, yeşil ve kahverengi görünümde olabilen su bitkileri ‘yosun’ olarak adlandırılmaktadır. Klorofil üreten yosunlar, asalak bitki türlerinde yer alır. Çin, Japonya ve Kore gibi ülkelerde...
Devamını oku

Genetikte yeni trend Epigenetik

Eğer bir timsahsanız ve bir “timsah oğlunuz” olsun istiyorsanız yumurtalarınızı daha sıcak bir yerde (31-34 oC) ya da “timsah kızınız” olsun istiyorsanız yumurtalarınızı daha serin(28-30 o C) bir yerde tutmanız önemli. Yok eğer bir kaplumbağa iseniz tam tersi….

Larva iken kaderinize kraliyet jölesi düşmediyse…

Peki; kısır, küçük işçi arılar ile bütün kovana yavru arılar üreten (oğul veren), görkemli görüntüsü ile koskoca kovanın lideri olan kraliçe arının aynı DNA dizilimine sahip olduğunu biliyor muydunuz?  Aradaki farkı açıklıyorum; larva iken farklı beslenme biçimleri. Eğer kovanda KRALİÇE olmaya aday seçildiyseniz larva iken KRALİYET JÖLESİYLE besleniyorsunuz ve bu jöle sizin üretken olmanızı sağlayan genleri aktive diyor.

Boyunuz büyüyor, kanatlarınız genişliyor, kovanınıza bir sürü yumurta üretmeye hazır; gösterişli bir KRALİÇE ARI haline geliyorsunuz. Larva iken kaderinize kraliyet jölesi düşmediyse ömrünüz boyunca, o çiçekten o çiçeğe konarak tozları kovana taşıyan işçi arı oluyorsunuz.

Arılar ve insan genetiği farklı mı?

Ee bütün bunların insan genetiği ile ne alakası var? dediğinizi duyuyorum. Aslında bu durum daha doğmadan yani embriyo döneminde maruz kalınan çevrenin ve aldığınız besinlerin önemini ortaya koyuyor.

1940’ların ortalarında Almanya-Hollanda savaşı sırasında HOLLANDA AÇLIK KIŞI meydana geldi. İnsanlar bu savaş sırasında çok ciddi kıtlık yaşadı, tüm halk (tabii ki anne adayları da) çok düşük kalori ile proteinden aşırı yoksun diyetle beslenebildi ama anneler çocuk doğurmaya devam ettiler. Yıllar sonra bir grup araştırmacı 2000’lerin başlarında işte bu Açlık Kışı sırasında hamile kalınan ve o anda 60’lı yaşlardaki bu kişileri araştırdı.

Hollanda açlık kışı

Araştırma sonucu şöyle; AÇLIK KIŞI sırasında anne karnında olan kadın ve erkekler, kendi kardeşlerinden ve açlığa maruz kalmayan aynı yaştaki diğer kişilerden daha yüksek oranda kalp ve damar hastalığı, diyabet ve obezite riski taşıyordu. Ayrıca başka bir çalışma bu kişilerde daha fazla obsesif kompulsif bozukluk, depresyon ve panik atak görüldüğünü gösterdi.

Bütün bunların nedeni Epigenetik etki

Anne karnında iken maruz kaldığımız bu çevresel faktörler 10 yıllarca sonra bile bizi etkilemesi, gelecekte başımıza gelecek hastalıkların ve durumların hazırlayıcısı olması çok ilginç.

İşte bütün bunlarda olduğu gibi DNA’mızın diziliminde bir değişiklik olmadan genlerin çalışma hızlarını değiştiren bu çevresel faktörlere EPİGENETİK etkiler diyoruz. Bunun en güzel örneği tek yumurta (monogenik) ikizleri. Adından da anlaşılacağı gibi bu çocuklar (ya da yetişkinler) aynı DNA dizisine sahip. Hani bebekken birbirine tıpatıp benzediğini düşündüğümüz ama küçücük detaylarla ancak aileleri tarafından ayırt edilen o ikizler. Aradan yıllar geçtikçe giderek farklılaşan birbirinden görünüm olarak uzaklaşan bu bireylerde değişen şey; DNA’ları değil, maruz kaldıkları çevresel faktörlerin farklılığı.

Çeşitli nedenlerle ayrı yerlerde farklı ailelerde büyüyen bu çocuklarda 6-7 cm ye kadar boy farkı bile görülmüş. İkizlerden biri diyabet ya da hipertansiyon hastası olurken diğerinde hiçbiri yok. Bütün bunların nedeni EPİGENETİK ETKİ ile farklı genlerin aktif ya da inaktif olması, DNA aynı DNA.

Hayatımız boyunca epigenetik değişim içindeyiz

Dolayısıyla  anne karnından başlayarak tüm hayatımız boyunca epigenetik olarak bir değişim ve dönüşüm içindeyiz. Yediğiniz besinler, aldığınız toksin ve zararlı maddeler(sigara, tütün vs) maruz kaldığımız olaylar, yaşadığınız çevre, sosyal statünüz, egzersiz yapıp yapmamanız, mikrobiyatanız ve bazen kullandığınız ilaçlar epigenetiğimizi değiştiriyor, iyi ya da kötü yönde.  Gerisi size kalmış….

Gelecek konu; Besinlerin ve mikrobiyatanın DNA’mıza etkisi ve Epigenetik Mekanizmalar ( Uzun lafın kısası; “Ne yerseniz, O’sunuz!! cümlesi doğru mu?)

Sevgiyle kalın, DNA’nızı koruyun…

Yard. Doç Dr. Yeşim Özdemir
Üsküdar Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik AD Bşk
Memorial Hastaneleri Genetik Tanı Merkezi Sorumlusu
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
error: