Son yıllarda ilgi uyandıran popüler takviyelerin başında kolajen besin takviyesi gelmektedir.Kullanan kişiler çoğunlukla kolajen takviyesine ne zaman başlayacaklarını, ne kadar kullanacaklarını, hangi tipi kullanacaklarını bilmedikleri gibi kulaktan dolma internetten okuma eksik ve yanlış bilgilerle takviye almaktadır. Kolajen besin takviyeleri tıbbi tedaviler olup doktor kontrolünde alınmalıdır.
Kolajen besin takviyesi kullanımında doğru ve yanlışlar
Aslında sözü edilen kullanılan madde kolajen değildir. Kolajen peptidleridir. Kolajen molekülü çok büyük bir moleküldür.Bu nedenle emilimi zordur. Kolajen peptitler ya da hidrolize kolajenler kolajen molekülünün parçalanmış formlarıdır. Daha küçük moleküller olduğundan emilimi oldukça iyidir. Ancak benzer yapıdadır.
İnsan vücudunda 29 kolajen tipi tanımlanmıştır. Tip 1,2 ve 3 miktar olarak vücutta en fazla bulunan kolajenlerdir. Tip 1 kolajen en çok deride bulunur. Tip 2 kıkırdak ve eklem sıvısında, Tip 3 ise deri, kemik, kas, damar duvarı ve kıkırdakta bulunur. Deri için en önemli kolajenler Tip 1 ve 3 tür. Kolajen takviyesi amaca uygun olarak seçilmelidir. Balık kolajeni sadece Tip 1 kolajen içerirken sığır kolajeni Tip 1-3 kolajen içermektedir.
Takviye tedavisine başlarken genellikle sadece deri sağlığı düşünülmemeli deri, eklem ve kalp-damar sağlığı düşünülmelidir. Bu nedenle tip 1-3 kolajen içeren takviyeler tercih edilmelidir. Alınan kolajen peptit derinin alt katmanlarına ulaşarak kolajen yapımını arttırdığı gibi derinin yapısına da katılarak destek dokusunu kuvvetlendirmektedir.
25 yaşından sonra azalmaya başlıyor
Kolajen tedavisinin başlama yaşı kişiden kişiye değişmekle birlikte kolajenin 25 yaşından sonra azalmaya başladığını ve otuzlu yaşlardan sonra ilk etkilerin çıktığını biliyoruz. Bu nedenle başlama yaşı en erken otuzlu yaşlar olmalıdır. Kolajen peptit takviyeleri planlarken kişinin yaşı, derisinin durumu ve alınan güneş hasarları da önemlidir.
Ayrıca hava kirliliği, kötü beslenme, özellikle karbonhidratlardan zengin beslenme, stres, sigara ve alkol kullanımına da dikkat edilmelidir. Yaş ilerledikçe kolajen yıkımı artar.20-30 ‘lu yaşlarda her yıl kolajenin yüzde l kaybedilirken Menapozun ilk 5 yılı bu rakam yılda yüzde 30’a kadar yükselmektedir. Kolajen sentezinin azalması ile deri esnekliğini,parlaklığını kaybeder donuklaşır ve lekelenir.Kırışıklıklar ve sarkmalar oluşur.
Kolajen takviyelerinin kullanım dozu ve süreleri
Tedavi dozu günlük 8000-10000 ünite olmalıdır. 2-3 aylık bir tedavi sonrası aralıklı idame tedavisi gereklidir. Uzun süre kullanımı sırasında yan etkiye rastlanmamıştır. Ancak genellikle bu tür takviyelere antioksidan ve vitamin içerikleri eklenerek etki güçlendirilmektedir.
Bu nedenle dozun süresi ve miktarı saptanırken diğer takviyelerin dozları da unutulmamalıdır. Kullanılan vitamin ve antioksidanlar kolajen peptitlerin etkisini güçlendirmektedir. Ayrıca yaş ile birlikte vücutta oksidasyon denilen yıkım başlamakta ve bu yıkım sonucu atık ürünler çöpler oluşmaktadır. Antioksidanlar ise bu çöpleri atıkları temizleyen maddelerdir.Antioksidanlar derinin yaşlanma sürecini geciktirmekte, hastalarda daha az kırışıklık ve sarkma görülmektedir.
Takviyenin formu önemli değildir.İstenilen etkiye ulaşmak önemlidir. En erken etki 4. haftanın sonunda görülmeye başlanmaktadır. İlk etkiler genellikle parlak ve canlı görünümdür.Uzun dönemde kırışıklıklarda azalma ve sarkmalarda toparlanma olmaktadır.Özellikle Glutatyon ilavesi ile antiaging etkiye ek olarak lekelerde azalma yüzde ton eşitlenmesi görülmektedir.
Takviyeler aç ya da tok alınabilir. Günün her saati kullanılabilir. Sıcak ve soğuk içeceklere eklenebilir. Yan etki açısından rahat takviyelerdir. Nadiren özellikle toz ve sıvı formunda şişkinlik, mide yanması şikayetleri olabilir.
Sığır kolajeni balık kolajeni takviyelerine göre daha güvenlidir. Özellikle balık ve deniz mahsüllerine karşı alerjisi olan kişilerde balık kolajen takviyeleri kullanılmamalıdır. Hamilelerde ve emziren kadınlarda kullanımı ile ilgili yeterli çalışma yoktur. Bu nedenle kullanımı önerilmemektedir. Yapılan çalışmalar incelendiğinde bilinen ilaç etkileşimine rastlanmamıştır.
Son yıllarda Kolajen besin takviyelerinin kilo aldırdığına ait yanlış bilgilere rastlamaktayım. Bu takviyeler protein içerir. İştah açmaz. Aksine toz ve sıvı formları midede bir hacim oluşturduğundan tokluk hissi verebilir. Deri kullanımı ile tırnaklarda ve saçlarda da düzelme saptanmaktadır. Yapılan az sayıdaki çalışmada selülit ve deride sarkma görüntüsünde iyileşme saptanmıştır.
Deri yaşlanması bitmeyen devam eden bir süreçtir
Bu süreçte yapılan doktor işlemleri önemlidir.Ancak yeterli değildir. Düzenli bakımlar, uygun kozmetik ev ürünleri kullanımı da unutulmamalıdır.Son yıllarda kolajen ve özellikle liposomal Glutatyon içeren antioksidan besin takviyeleri deri yaşlanmasını geciktirdiği, olan belirtileri azalttığı ve kliniklerde yapılan antiaging işlemlerin etkisini arttırdığı bilinmektedir.Son olarak kolajen besin takviyeleri kullanırken doktor kontrolünde etkin ve güvenilir ürünlerin kullanılmasına dikkat edilmelidir.
Sağlıkla kalın.
Dr.Fügen Erdoğan Çekin
Dermatoloji Uzmanı
www.fugencekin.com.tr
